የሥራ ውል ሲቋረጥ የሚከፈለው የስንብት ክፍያ ስንት ነው?

ተደጋግመው የሚጠየቁ ጥያቄዎች።

• በኢትዮጵያ የስንብት ክፍያ እንዴት ይሰላል?

  የስንብት ክፍያ ለመጀመሪያው የአገልግሎት ዓመት የአማካይ የቀን ደመወዝ 30 እጥፍ ነው (ከአንድ ዓመት በታች በተመጣጣኝ)፣ ለእያንዳንዱ ተጨማሪ ዓመት የ10 ቀናት ደመወዝ ይጨመራል፣ ከ12 ወር ደመወዝ አይበልጥም (የሠራተኛ አዋጅ ቁጥር 1156/2019፣ አንቀጽ 40)። ድርጅት ሲዘጋ ወይም ቅነሳ ሲደረግ ተጨማሪ የ60 ቀናት ደመወዝ ይከፈላል።

• በራሴ ፈቃድ ብለቅ የስንብት ክፍያ አገኛለሁ?

  ቢያንስ ከአምስት ዓመት አገልግሎት በኋላ ብቻ፣ እና ከሥልጠና ጋር የተያያዘ ያልጨረሱት የአገልግሎት ግዴታ ከሌለ ብቻ (አንቀጽ 39(1)(ሸ))። በጾታዊ ትንኮሳ፣ ክብርዎን በሚነካ በደል ወይም ቸል በተባለ የደኅንነት አደጋ ምክንያት ከለቀቁ ግን የአገልግሎት ዘመን ሳይወሰን የስንብት ክፍያና በአንቀጽ 41 መሠረት ካሳ ያገኛሉ።

• በጥፋት ለተሰናበተ ሠራተኛ የስንብት ክፍያ ይከፈላል?

  አይከፈልም። በሕጋዊ መንገድ በጥፋት ምክንያት ለሚደረግ ስንብት የስንብት ክፍያ አይከፈልም። ሠራተኛው ግን የሠራበትን ደመወዝና ያልወሰደውን የዓመት ፈቃድ ክፍያ ያገኛል።

• የስንብት ክፍያ ግብር እንዴት ይሰላል?

  ይህ ካልኩሌተር ግብሩን የሚገምተው የስንብት ክፍያውን በወርሃዊ ደመወዙ መጠን ወደ ሙሉ ወራት ከፍሎ እያንዳንዱን ሙሉ ወር በወርሃዊ የገቢ ግብር ደረጃዎች በማስላትና የቀረውን ከፊል ወር በራሱ መጠን በደረጃዎቹ በማስላት ነው። ለእርስዎ ጉዳይ ያለውን አያያዝ ከገቢዎች ሚኒስቴር ወይም ከባለሙያዎ ያረጋግጡ።

• አማካይ የቀን ደመወዝ ምንድን ነው?

  ሕጉ የስንብት ክፍያን በመጨረሻው የአገልግሎት ሳምንት አማካይ የቀን ደመወዝ ላይ ይመሠርታል፤ ቀመር ግን አያስቀምጥም። በወር ለሚከፈላቸው ሠራተኞች የደመወዝ አሠራር ወርሃዊ ደመወዙን በ30 ያካፍላል፤ ይህ ካልኩሌተርም ያንኑ ይጠቀማል።

• ከሕግ ውጭ የሆነ ስንብት አሠሪውን ምን ያህል ያስወጣል?

  የስንብት ክፍያ፣ እና — ፍርድ ቤቱ ወደ ሥራ ከመመለስ ይልቅ ካሳ ካዘዘ — ላልተወሰነ ጊዜ ውል የ180 ቀናት ደመወዝና የማስጠንቀቂያ ጊዜው ደመወዝ (አንቀጽ 43)። ያልተከፈለ ውዝፍ ደመወዝም ሊታዘዝ ይችላል።

ሌሎች ነጻ መሣሪያዎች

• የደመወዝ ካልኩሌተር — ከጠቅላላ ወደ ተጣራ ደመወዝ — የገቢ ግብር፣ ጡረታና አጠቃላይ የአሠሪ ወጪ።
• ከተጣራ ወደ ጠቅላላ ካልኩሌተር — ሊሰጡ ከሚፈልጉት የተጣራ ክፍያ ተነስተው መሠረታዊ ደመወዙንና የአሠሪ ወጪውን ያግኙ።
• የትርፍ ሰዓት ካልኩሌተር — በሕግ የተወሰነ የትርፍ ሰዓት ክፍያ በየዓይነቱ፦ መደበኛ፣ ማታ፣ የዕረፍት ቀንና በዓል።
• የቦነስ ግብር ካልኩሌተር — ቦነስ በደመወዝ ላይ ሲጨመር ከግብር በኋላ ምን ያህል እንደሚቀር።
• የፈቃድ ክፍያ ካልኩሌተር — ውል ሲቋረጥ ያልተወሰደ የዓመት ፈቃድና የማስጠንቀቂያ ጊዜ ክፍያ — ከግብርና ከተጣራ ክፍያ ጋር።
• የብድር ካልኩሌተር — ወርሃዊ ክፍያ፣ አጠቃላይ ወለድና ሙሉ የክፍያ መርሐ ግብር።
• የኢትዮጵያ ቀን መቁጠሪያ መቀየሪያ — ኢትዮጵያ ↔ ጎርጎሮሳውያን ቀኖች፣ የዛሬው ቀን፣ በቀኖች መካከል ያሉ የሥራ ቀናትና ሙሉው ዓመት።
• የተገዢነት ራስን መፈተሻ — የደመወዝ አሠራርዎ የት እንደተጋለጠ የሚያሳዩ ስድስት ጥያቄዎች።